Bu küçük girişten sonra ilk yazımıza başlayalım. Bu yazı işin en temel kuralları hakkında. Düşünme ve karar verme aşaması diyebiliriz. Bunlar her site için geçerli olacak, yapım aşamasında göz önünde bulundurmanız gereken kurallar. Tabii ki yaratıcılıkta kural ya da kısıtlama yoktur, ancak başarılı bir web sitesi yaratmak için de bir takım kurallara uymakta fayda var. Neden kural olarak nitelendirdiğimi yazı ilerledikçe daha iyi anlayacaksınız.

Her şeyden önce siteyi ne amaçla yapmak istediğinize karar vermelisiniz. Aile fotoğraflarınızı mı paylaşmak istiyorsunuz? Yoksa hayaliniz, satış yaparak para kazanabileceğiniz bir site kurup e-ticarete atılmak mı? Sitenizin amacı net olmalı. Çünkü bundan sonraki adımlarda bu doğrultuda kararlar alacaksınız. Alacağınız kararlar kullandığınız pixel sayısını ve sayfanızın büyüklüğünü etkileyecek Bir web sitesi yaparken gözönünde bulundurmanız gereken ilk nokta "ihtiyacın kadar pixel kullan" ilkesidir diyebiliriz. Sayfaya koyduğunuz her nokta, her harf yüklenme süresini uzatacak. Süre uzadıkça doğal olarak mutsuz ziyaretçi sayısı artacak ve belki de bir gelen bir daha gelmek istemeyecek.

Yine de bu sizi korkutmamalı. Türkiye'de hala bağlantılar yavaş olsa da, birkaç küçük resmin hesabını tutmadan web sayfası yapma özgürlüğümüz var artık. Gereksiz koddan ve gereksiz teknolojiden kaçınarak yapacağınız amaç odaklı tasarımlar başarılı olacaktır. Özellikle ana sayfa konusunda özenli davranmalısınız. Hem hızlı yüklenmeli, hem sitenizi özetlemeli hem de albenili olmalı.

Sol üst köşe kral koltuğu
Bu noktadan sonra bazı teknik ayrıntıları gözde geçirmelisiniz. Sitenizin genişliği ve yüksekliği ne kadar olacak, sayfalarda neyi nereye yerleştireceksiniz, gibi... Günümüzde kullanılan en küçük ekran çözünürlüğü 640x480 pixel. Ancak istatistiklere göre en çok kullanılan ekran çözünürlüğü 800x600 pixel. Bu yüzden, bugün birçok site, tasarımlarını 800x600 ölçülerinde çalışıyor. Aslında sayfaların yüksekliğinin 600 pixelden fazla olması az rastlanır bir durum değil. Burada önemli olan ilk 600 pixel... Bu 600 pixelin bir kısmı browserların adres çubukları, butonları vb. tarafından kullanılıyor. Sonuçta sayfanın ilk planda görüneceği alan yükseklik olarak 400-430 pixel arası. Genişlik olarak da 760 pixel kadar. Bu alan bir web sayfasının en önemli bölümüdür. Bunun üzerine bir de okuma yönümüzün soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru olduğunu düşünürsek, sol üst köşenin kral koltuğu olduğunu söyleyebiliriz. Birçok web sitesinde sol üst köşe logoya ayrılmıştır. Bu durumu, "neredeyim ben?" sorusunun cevabını vermenin en kestirme yolu olarak da düşünebiliriz.

Dolayısıyla siteniz için birincil öncelikli şeyleri bu üst bölgeye yerleştirmelisiniz. Kim olduğunuzu, buradan hangi alt sayfalara ulaşılabileceğini ve ziyaretçilerin ilk önce görmesini istediğiniz diğer içeriği, yani sitenin ana amacını bu bölgede vermelisiniz. Bunları mümkün olduğu kadar sade, kolay anlaşılır ve ziyaretçinin işini kolaylaştıracak şekilde vermelisiniz. İkincil önem arzeden bölümleri sayfanın alt kısmına yerleştirebilirsiniz. Zaten ziyaretçi sitenizle ilgilenmişse sayfayı aşağıya doğru kaydırmaktan çekinmeyecektir.

Aslında olaya ziyaretçi açısından bakacak olursanız daha kolay karar verebilirsiniz. Hiç kimse sayfada kaybolmak istemez. Ulaşmak istediği bilgiye kolayca ulaşmasını sağlamak da sizin işiniz. Mesela; online satış yaptığınız sitenizdeki bazı ürünlerde indirim yapıyorsunuz. Ziyaretçinin bütün ürünlere bakıp hangisinde indirim var diye araştırması yerine, üst kısma "indirimdeki ürünler" şeklinde bir link koyarak hepsini tek sayfada toplamanız, hem ziyaretçiye kolaylık sağlayacak hem de sitenizin amacına uygun olacaktır.

Site hiyerarşisi
Bu noktada devreye sitenin hiyerarşisi giriyor. Dallanmayı nasıl yapacaksınız? Bunun da basit ve hiç bilmeyen birisinin bile kolayca aradığına ulaşabileceği bir şekilde olması şart. Ancak ulaşırken de çok fazla yere tıklayıp sıkılmamalı. Mesela kitap içeriği sunan bir site yaptınız. Ziyaretçi Paul Auster'ın Ay Sarayı kitabı hakkında bilgiye ulaşmak istiyor. Tıklaması gereken linkler maksimum şu şekilde olmalı: Romanlar > Yabancı Yazarlar > Paul Auster. Tabii bir arama kutusu koyup Paul Auster'ı aratmak ziyaretçi açısından daha kolay olacaktır. Ancak bu dinamik sayfa tasarımına giriyor ve bu konuya çok sonraları değineceğiz.

Yazının başında gereksiz teknoloji kullanmamaktan bahsettik. Eğer sitenizin amacı, görsel güzelliği ve hareketliliği ile ziyaretçileri etkilemek değilse, flash, shockwave, java benzeri nesneleri kullanmaktan kaçınmalısınız. Belki bu teknolojileri kullanarak kendiniz için küçük reklam bannerları hazırlayabilir ve sayfalarınıza koyabilirsiniz ancak bu tür eklerin sayfa yüklenmesini yavaşlatacağını aklınızdan çıkarmayın. Sayfalarda hareketi de abartmayın. Çok hareketli siteler dikkat dağıtır ve ziyaretçi hiçbir yere odaklanamaz. Fakat yerinde yapılan küçük hareketler ziyaretçiyi yönlendirmek açısından oldukça önemlidir.

Renklere dikkat
Herşeyde olduğu gibi renkler konusunda da seçici davranmalısınız. Sayfayı karışıklığa yönlendirecek, okumayı güçleştirecek renk cümbüşlerinden uzak durun. Sayfalarda boş alanlar kullanmaktan çekinmeyin. Bu okumayı kolaylaştıracak ve ziyaretçiyi sıkmadan sayfayı takip etmesini sağlayacaktır. Metinleri kontrast zeminlerde kullanın. Beyaz zemine siyah yazı ya da siyah zemine beyaz yazı gibi... Parlak kırmızı üzerine parlak sarı da kontrast sayılabilir ancak gözü yoracaktır. Bu tür göz yorabilecek bölümleri sayfalarınız genelinde kısıtlı kullanın. Dikkat çekmek istediğiniz bölümlere yönlendirme amaçlı kullanabilirsiniz. Sonuçta böyle bir alan hemen göze batacaktır. Ancak fazla yazı içeriyorsa ziyaretçi yorulduğu için okumak istemeyebilir.

Her şeyi bitirdikten sonra çalışmalarınıza alıcı gözle bir bakın. Anlatmak istediğinizi anlatabilmiş misiniz? Doğru bölgelere doğru içeriği koymuş musunuz? Okurken zorlanıyor musunuz? Site içerisinde aradığınızı rahatça bulabiliyor musunuz? Bunların cevabı evetse sitenizi fırından çıkarıp servise sunabilirsiniz.